Pracoholizm: lepiej zapobiegać niż leczyć

Nadgodziny czy uzależnienie? Poczucie obowiązku czy zaburzenie? Jakie objawy możesz postrzegać jako niepokojące – u siebie lub u kogoś z otoczenia? Jak uchronić się przed pracoholizmem?

Średni czas pracy w tygodniu w Unii Europejskiej wynosi 41 godzin 20 minut. Według danych z raportu OECD (Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju) Polak pracuje rocznie ponad 300 godzin więcej niż Brytyjczyk i prawie 400 godzin dłużej niż Niemiec. Przeciętny roczny czas pracy w Polsce w 2016 roku przypadający na jedną zatrudnioną osobę wynosił 1832 godziny. W Niemczech było to 1448 godzin. Gdy wyobrazimy sobie, że Niemiec ma o 10 tygodni wolnego więcej niż Polak, różnica jest kolosalna.

Długie godziny pracy Polaków mogą wynikać z wysokości zarobków. Chcąc otrzymać pensję o wielkości zbliżonej do średniej unijnej, Polacy muszę pracować dłużej niż obywatele większości europejskich państw.    

W wielu przypadkach powodem spędzania długich godzin w pracy może być jednak pracoholizm. Kiedy kończy się pracowitość, a zaczyna uzależnienie od pracy?

Jak rozpoznać pracoholizm?

Gdy na rozmowie kwalifikacyjnej pada pytanie o wady, a w odpowiedzi kandydata pada termin „pracoholizm”, powodów do niepokoju jest więcej niż obie strony mogłyby się spodziewać. Pracoholizm jest szkodliwy zarówno dla pracownika, jak i jego otoczenia, w tym także pracodawcy.

Pracoholik jest przywiązany do pracy, ciągle o niej myśli i chce ją wykonywać, jednocześnie zaniedbując wszystko inne – poczynając od zainteresowań, poprzez przyjaciół aż po rodzinę. Czas, który nie jest przeznaczony na pracę, uważa za stracony. Z czasem u takiej osoby mogą pojawić się różne dolegliwości i problemy ze zdrowiem, jak np. wyczerpanie, wahania nastroju, bóle głowy, problemy ze snem, problemy z krążeniem czy z potencją. 

Do diagnozy pracoholizmu dochodzi, gdy w ciągu ostatniego roku występują przynajmniej trzy z następujących objawów:

  • wzrost zaangażowania w pracę – zarówno pod względem ilości czasu, jak i sił;
  • skoncentrowanie na pracy myśli, celów i wyobraźni;
  • utrata kontroli nad swoim zachowaniem – brak obiektywnej oceny na temat tego, ile czasu rzeczywiście jest poświęcane obowiązkom zawodowym;
  • niezdolność do zaprzestania pracy, w przypadku prób – pojawiający się lęk i napięcie;
  • zmniejszenie satysfakcji z pracy;
  • nawroty zaburzenia, problemy zdrowotne i kłopoty w funkcjonowaniu społecznym.

Najtrudniej dostrzec takie problemy u samego siebie. Amerykańska organizacja Workaholics Anonymous (Anonimowi Pracoholicy) stworzyła listę 20 pytań pomagających w sprawdzeniu, czy mamy niepokojące objawy. Odpowiedzi „tak” na 3 z nich mogą wskazywać na pracoholizm.

Pytania są następujące:

1. Czy odczuwasz większą ekscytację pracą niż wszystkimi innymi zajęciami i aktywnościami?

2. Czy istnieją momenty, w których udaje ci się błyskawicznie i bez problemów wypełnić wszystkie obowiązki, i takie, gdy nie możesz poradzić sobie z najprostszymi zadaniami?

3. Czy pracujesz w weekendy lub wakacje? Czy zabierasz pracę do łóżka?

4. Czy praca to zajęcie, które lubisz najbardziej i o którym mówisz najwięcej?

5. Czy pracujesz więcej niż 40 godzin w tygodniu?

6. Czy zamieniasz swoje hobby w przedsięwzięcia, które mają generować pieniądze?

7. Czy bierzesz pełną odpowiedzialność za efekty swojej pracy?

8. Czy twoja rodzina i znajomi pogodzili się już z tym, że zawsze się spóźniasz?

9. Czy bierzesz na siebie dodatkowe zadania, bo obawiasz się, że inaczej praca nie zostanie wykonana?

10. Czy zdarza się, że źle oszacujesz, ile zajmie ci zrealizowanie projektu, a potem przyśpieszasz, żeby doprowadzić go do końca?

11. Czy uważasz, że spędzanie w pracy wielu godzin jest w porządku, jeśli kochasz swoją pracę?

12. Czy zdarza ci się tracić cierpliwość, gdy masz do czynienia z osobami, które mają inne priorytety niż praca?

13. Czy boisz się, że jeśli nie będziesz ciężko pracować, to stracisz pracę lub poniesiesz porażkę?

14. Czy ciągle martwisz się o przyszłość, mimo że wszystko idzie bardzo dobrze?

15. Czy wkładasz w to, co robisz energię, czy rywalizujesz z innymi, nawet jeśli chodzi o zabawę?

16. Czy irytuje cię, gdy inni radzą, żebyś przestał/przestała pracować i zrobił/zrobiła zamiast tego coś innego?

17. Czy długie godziny spędzone w pracy negatywnie wpływają na twoje relacje rodzinne lub związki?

18. Czy myślisz o pracy, gdy prowadzisz samochód, zasypiasz lub gdy inni prowadzą rozmowę?

19. Czy pracujesz lub czytasz podczas posiłków?

20. Czy wierzysz w to, że jeśli zdobędziesz więcej pieniędzy, to rozwiąże to twoje problemy?

Psycholog radzi: odpoczywaj bez zobowiązań

Pracoholik nie potrafi odpoczywać. Dlatego ważny krok w kierunku uchronienia się od pracoholizmu to odpoczynek – oddzielony od pracy czas, w którym do niczego nie jesteśmy zobligowani. – Wskazane jest podejmowanie różnego typu aktywności społecznych, spotykanie się ze znajomymi, przyjaciółmi, wychodzenie do kina bądź generalnie „na miasto”. Ważne, aby takie spotkania miały raczej niewielki związek z wykonywaną pracą. W związku z tym trudno zaliczyć jako wypoczynek weekend spędzony na szkoleniu bądź obowiązkowym wyjeździe integracyjnym – mówi psycholog pracy i organizacji dr hab. Sylwiusz Retowski, prof. Uniwersytetu SWPS w Sopocie.

Czas wolny warto wygospodarować np. na swoje hobby lub aktywność fizyczną. – Zazwyczaj uprawianie nawet bardzo popularnych sportów, jak bieganie, pływanie, czy jazda na rowerze wymaga uruchomienia zupełnie innych zasobów niż te, których używamy w wykonywanej pracy zawodowej. Badania wskazują, że aktywność fizyczna powoduje zanikanie poczucia depresji oraz zmęczenia – podkreśla ekspert.

Pozytywnych skutków wypoczynku jest znacznie więcej.  – Odpowiedni dystans do spraw zawodowych wiąże się z niższą częstotliwością problemów zdrowotnych, z lepszą jakością snu oraz wyższą satysfakcją z życia – podsumowuje psycholog.

Gdzie szukać pomocy

Walka z pracoholizmem, jak z każdym uzależnieniem, nie jest łatwa. Co w sytuacji, kiedy nie potrafimy sami poradzić sobie z problemem? Warto wtedy poszukać pomocy u specjalisty, np. psychologa. Pomocni we wdrażaniu zmian będą również bliscy, których wsparcie w trudnych momentach często bywa bezcenne.

Tyle teoria, ekspert i dobre rady. A ty – co dziś robisz po pracy?

No votes yet.
Please wait...
 
Komentarze

Brak komentarzy.

Zostaw odpowiedź